پساكرونا سفر كنیم به

خانه ای كه ساختش ۳۰ سال طول كشید

خانه ای كه ساختش ۳۰ سال طول كشید

آذربایجان غربی در آشفته بازار سالهای دور کشورمان، در بحبوحه قیام ها و عبور از دیکتاتوری تا رسیدن به مشروطه، مردمان کشور روزهای سختی دیده اند. در بین پیچ و تاب تاریخ می خواهیم به آن روزها سفر کرده و میهمان مردی باشیم که سردار ماکو لقب گرفته و در یکی از حساس ترین برهه های تاریخ این سرزمین می زیسته و نقشی هر چند خاکستری در جریان تغییرات سریع آن دوران داشته است.


میخواهیم میهمان خانه زیبا و کم نظیر این سردار که از قضا دوست داران ایرانی و خارجی بسیاری هم دارد، شویم.
رزا مصطفوی، فعال گردشگری در آذربایجان غربی، درباب شهر ماکو و کاخ سردار به ایسنا میگوید: شهر سنگی ماکو؛ شهر منحصربفردی که در دره میان دو کوه موازی واقع شده؛ دره ای که رودخانه زنگمار از میانش میگذرد؛ رودخانه ای که نامش آدم را یاد مار زنگی می اندازد. آخر خود ماکو هم بی شباهت به مار نیست.


وی با اعلان اینکه ماکو تلفیقی از دو قوم بزرگ کرد و آذری است و در روزگاران قدیم بواسطه آئین زرتشی مردمانش "ماغ کوی" به مفهوم شهر روحانیان زرتشت نامیده می شود، اضافه کرد: البته تعدادی از تاریخ نگاران آنرا به زمان مادها نسبت داده و معتقدند این جا مادکوه نامیده می شده است و گروهی هم معتقدند از آن جا که این شهر کوچک روزگاری در زمره حکومت ارمنی ها بوده به ارمنی ماکو نامیده شده است. این واژه در ارمنی اشاره به چراگاه دارد و اطراف ماکو نیز پر از چراگاه بوده است.
مصطفوی می گوید: ماکو شهری کوچک که در یک دره واقع شده و یک رودخانه آنرا به دو قسمت شمالی و جنوبی تقسیم می کند. شاید جالب باشد اگر بدانید در عهدنامه ننگین ترکمنچای به ماکویی ها اختیار تام دادند تا خودشان کشورشان را انتخاب کنند و آنها ایران عزیز را برگزیدند.
این فعال گردشگری افزود: ماکو که یک منطقه آزاد تجاری است شاهراه ارتباط با اروپاست و بدین جهت دروازه اروپا نامیده می شود.
وی لابه لای سخنانش جهت آشنایی با سردار ماکو، گریزی بر شخصیت و شرایط، آن دوره می زند و می گوید: مرتضی قلی خان اقبال السلطنه، فرزند پاشاخان از مالکان و مرزداران ایران بوده است. طایفه ی مرتضی قلی خان به دستور شاه عباس صفوی به این ناحیه کوچ کرده و نگهبانی و مراقبت از مرز های ایران در همسایگی روس و عثمانی را بر عهده داشتند. مرتضی قلی خان که بعد از مرگ پدر زمام امور را بدست می گیرد به شیوه پدرش روابط مستحکمی با روس و عثمانی برقرار می کند و پایه های قدرتش را در ماکو مستحکم می کند. او که از سرداران مظفرالدین شاه بود در جریان مشروطه جانب مخالفان را گرفته و نهایتا با قیام مردم و البته دخالت برخی از خوانین ماکو را به سمت قفقاز ترک می کند. پس از مرگ مظفرالدین شاه و جانشینی پسرش و تقویت جبهه مخالفین مشروطه باز هم سردار به ماکو باز گشته و این دفعه به سرکوب مخالفینش می پردازد.
سردار ماکو فردی قدرتمند و ثروتمند بود که بواسطه روابطش با روس و عثمانی هدایای بسیار نفیسی هم از آنها دریافت می کند. این قدرتمندی تا اواخر دوران قاجار ادامه داشت اما با به قدرت رسیدن رضاخان اوضاع تغییر نمود. از آن جا که رضاخان اهتمام در از بین بردن خوانین و قدرت های بخش های مختلف کشور و به دست آوردن ثروت آنان برای پرکردن خزانه خالی قاجارها داشت، طبق نقشه ای سردار ماکو را زندانی و تمام ثروتش را قبضه کرد.
وی افزود: مرتضی قلی خان اقبال السلطنه در زندان درگذشت و برای همیشه یک سوال را باقی گذاشت که آیا به مرگ طبیعی از دنیا رفته و یا به سرنوشت مشابه دیگر خان ها مبتلا گشته است؟ از تمام ثروت سردار ماکو تنها یک خانه باغ باقی میماند..


در ۶ کیلومتری شهر ماکو و در فاصله دو کیلومتری جاده سوداگر کاخ سردار ماکو خودنمایی می کند. آنچه در نگاه اول به نظرتان می رسد این است که این بنا آنقدرها هم ایرانی نیست، گرچه نقش برجسته چند مرد قاجاری بر روی آن خودنمایی می کند ولی در معماری بنا یک جور معماری غریبه هم به چشم می خورد.
بنا، کاری مشترک بین معماران ایرانی و البته مهندسان طراح روسی است و در حقیقت متأثر از معماری روسیه است چونکه سردار ماکو روابط نزدیکی با روس ها داشت و البته در اوضاع آشفته آن روزها قسمتی از کشورمان تحت سلطه روس ها نیز بود.
خانه ای که ساختش در زمان تیمور پدر شروع شده و بعد از ۳۰ سال در زمان مرتضی قلی خان اقبال السلطنه پسر به انتها رسیده است.
این فعال گردشگری در وصف بنا می گوید: از دور که به بنا مینگری پنجره های آبی رنگی خودنمایی می کنند. ورودی یک هشتی کوچک با سقفی نقاشی شده است و یک خروجی اش به سمت کاخ است.
باید بگویم شما وارد یک باغ ۱۱ هکتاری شده اید باغ در نگاه اول گیراست. قسمتی از باغ که محصور در میان نرده هاست باغ میوه است. توت، انجیر، گردو، گیلاس، بادام، سیب و بخش بزرگتری از باغ میوه پر از درخت زردآلوست.
وی افزود: به جرأت می گویم که با وجود اینکه از خیلی از کاخ موزه ها و عمارت های اشرافی ایران بازدید کرده ام، اینهمه زیبایی و هنر حجم را در جایی ندیده ام.
سنگهای سیاهی که در نمای بیرونی کاخ به کار رفته اند مرا به یاد تخمه های آفتابگردان می اندازند و چه بسا که این تزئینات از همان آفتابگردانها الهام گرفته شده باشد!
سردر و نرده های لبه بام تماما" با مجسمه های گچی و سنگی زینت یافته اند. حتی ساختمان سنگی یا آشپزخانه کاخ که با سنگهای صیقلی و تراش خورده تولید شده نیز از انواع هنر بهره برده است.
استخر بزرگ باغ که جوی آبی از آن جاری و به باغچه ها جاری است، فضای باغ را دل انگیزتر کرده. نام باغچه جوق در زبان ارمنی به مدلول روستا است.


مصطفوی بابیان اینکه دو ردیف پلکان یکی خارج ساختمان و دیگری در داخل آن، ورود به کاخ را امکان پذیر می کنند، اظهار نمود: پله های خارج ساختمان مخصوص ورود مهمانان کاخ بوده بطوریکه آنها بدون ورود به بخش خصوصی، وارد تالار پذیرایی می شدند.
ناهارخوری در طبقه اول و کنار اتاق کنفرانس واقع است. این اتاق از دو بخش تشکیل شده؛ بخشی با تزیینات فرنگی مخصوص پذیرایی از مهمانان خارجی و رجال سیاسی و بخشی مخصوص پذیرایی از مهمانان ایرانی (تجار و روحانیون). نقاشی سقف این دو بخش گویای تفاوت سفره ایرانی و فرنگی است.
دیوارها و سقف بیشتر اتاقها و راهروها نیز با رنگهای طبیعی متنوع نقاشی شده اند. نیمی ایرانی با طرح گل و بوته و نیمی با نقوش فرنگی.
تالار پذیرایی مهمانان رسمی و ملاقاتهای مهم نیز در کنار اتاق غذاخوری است و تمامی تزیینات و دکوراسیون آن فرنگی بوده، هریک از کشوری خاص آمده اند. از مبلمان استیل فرانسوی تا میز لهستانی و...
راه پله ای بازدیدکنندگان را به اتاقهای خواب و شاه نشین ها هدایت می کند راه پله هم برگرفته از معماری فرنگی و مزین به مجسمه های سنگی است.
وی بااشاره به سایر بخشهای این کاخ کم نظیر اضافه کرد: در بخش مرکزی طبقه دوم کاخ، حوضخانه ای قرار دارد که مزین به انواع آینه کاری و گچبریهای زیبا است و سایر بخشهای کاخ پیرامون آن شکل گرفته اند.
یکی دیگر از زیباترین بخشهای کاخ، اتاق خوابهای آن است؛ که هرکدام به رنگی زیبا نقاشی شده اند؛ از صورتی تا زرد و سبز ملایم. آنقدر مسحورکننده که چشم از دیدن آنها سیر نمی گردد.


اتاقهای خواب نیز کماکان با برخی تزیینات همان دوران حفظ شده اند و در آنها مبلمان لهستانی، کمدهای منبت کاری اتریشی، مبلمان استیل فرانسوی و لوسترهای برنزی و کریستال به چشم میخورد. حتی میز آرایش آنالی، همسر سردار نیز همچنان به قوت خود باقی مانده است.
مصطفوی از علاقه مندی سردار به همسر می گوید و اینکه بر قسمتی از دیوار اتاق خواب نیز تصویر زنی که از قرار معلوم همسر سردار (آنالی) است، نقاشی شده. گفته میشود این نقاشی بعد از فوت بانوی خانه کشیده شده.


این فعال گردشگری در ادامه توصیف زیبایی های این کاخ به شیشه کاریهای زیبای آن میپردازد و میگوید: یکی از زیباترین تزیینات کاخ، شیشه کاریهای دلفریب آن با رنگهای دلفریب و شاد است. این شیشه ها بدون استفاده از هیچ ماده شیمیایی خاصیت حشره کشی دارد.
وی با اعلان اینکه کاخ موزه باغچه جوق در تاریخ ۱۱ تیر سال ۱۳۷۵ هجری شمسی در لیست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است، اضافه کرد: بی گمان این کاخ یکی از ارزشمندترین و باشکوه ترین آثار تاریخی بر جای مانده در آذربایجان غربی است که دیدن این زیبایی و شکوه را در دوران پسا کرونا سفارش می کنم.



1400/01/07
23:59:10
5.0 / 5
120
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)

تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب
لطفا شما هم نظر دهید
= ۴ بعلاوه ۱
سفرگو SafarGoo

سفر سفرگو

گردشگری و توریسم

safargoo.ir - تمامی حقوق سایت سفرگو متعلق به آن و محفوظ می باشد