گزارش سفرگو؛

بهره بری جمعی اهالی یك شهر از توسعه گردشگری

بهره بری جمعی اهالی یك شهر از توسعه گردشگری

سفرگو: تجربه فعالیت بندر خمیر در حوزه گردشگری و حفاظت از محیط زیست نشان میدهد که چطور همه اهالی شهر می توانند با کمک یکدیگر از محل درآمد حاصل از ورود توریست منتفع شده و آنرا پایدار کنند.



خبرگزاری مهر _ گروه جامعه؛ شهر تالابی و شهر یادگیرنده دو عنوانی است که شهر کوچک بندر خمیر در استان هرمزگان در طول یک سال اخیر به دست آورد. گرفتن این عنوان ساده نبود. چند علت باعث شده تا مردم شهر بتوانند با مشارکت یکدیگر چنین عناوینی را برای یک شهر کوچک بگیرند و هم از محل ورود توریست به بزرگترین تالاب ایران درآمد پایدار داشته باشند. در آمدی که بین اهالی شهر تقسیم شود نه فقط عده ای خاص.

سال ها بود که مردم بندر خمیر تصور می کردند چون شهر کوچکی دارند و یک ساعتی از بندرعباس مرکز استان هرمزگان فاصله دارند و در کنار شهرهای بزرگ تری مثل بندر کنگ و بندر لنگه قرار گرفته اند کسی به آنها توجهی ندارد. مردم شهر تصور می کردند همه بودجه ها و سفرها منتهی به این شهرها می شود جز خمیر.

بازار قدیمی بندر خمیر احیا و مرمت می شود
آنها صیادی می کردند. مثل بسیاری از شهرهای بندری دیگر ساحل داشتند و به جنگل حرا و تالاب خورخوران برای ماهیگیری می رفتند یا در کارخانه سیمان کار کردند. ولی آنها به آنچه که داشتند بی توجه بودند. تالاب خورخوران جلوی چشمانشان بود بنا بر این تصور نمی کردند می تواند چه گنجی باشد. این تالاب بزرگترین تالاب دریایی ایران و خاورمیانه است که در دهه ۵۰ توسط کنوانسیون تالاب های رامسر ثبت جهانی شد. آنقدر این تالاب با زندگی مردم گره خورده بود که فکر نمی کردند چه جاذبه ها و امتیازی در کنارشان وجود دارد.
گنج آبی خمیر
ولی در سه چهار سال اخیر چند صورت گرفت تا مردم متوجه این گنج آبی شوند. جوانی روی صندلی شهر نشست که مؤسس انجمن دوستداران طبیعت بود. به این شهردار جوان، دوستی که مؤسسه آموزش گردشگری داشت، آگاهی داد مقرر است روستاهایی در کشور بعنوان شهر تالابی معرفی شوند که هیچکدام تالاب ندارند در صورتیکه بندر خمیر تالاب دارد و شهر است نه روستا.
به این فکر کردند که باید بندر خمیر را بعنوان شهر تالابی به یونسکو معرفی کنند بدین سبب از ظرفیت کسانی که می توانستند به این هدف کمک کنند، استفاده شد.

محمدرضا برترانگ از راهنمایان گردشگری بود که بعنوان نماینده میراث فرهنگی بندر خمیر منصوب شده بود و به همراه همسرش تنها رستوران بازیافت چوبی بندر خمیر را راه اندازی نمود. او یکی از افرادی بود که برای تحقق اهداف گردشگری و زیست محیطی بندر خمیر پای کار آمد.
رستورانی که او دارد، حالا یکی از جاذبه های گردشگری شهر شده است چون تماماً از چوب هایی تولید شده که دور ریختنی بودند. ضمن اینکه این رستوران را دختران و زنان بندر خمیر می گردانند و غذاهای بومی بندر خمیر را احیا کرده و به مسافران طعم جدیدی از غذاها را ارائه می کنند. این دختران و زنان لباس محلی به تن می کنند تا مشتری ها بدانند که مردم بندر خمیر چه لباسی می پوشیدند همین طور در کنار غذا شیرینی و نوشیدنی محلی سرو می کنند که مخصوص مناطق جنوب همچون خمیر است. این رستوران ظهر غذا نمی دهد تا مسافران بتوانند در رستوران ها و مراکز اقامتی و یا سالن های غذاخوری دیگر هم بروند.

خانه صنایع دستی
مهشید امیر هم خانه سنتی را به دست گرفت و آنرا به اقامتگاه و کارگاه و فروشگاه صنایع دستی تبدیل کرد. این بنا یکی از خانه های قدیمی شهر است که اتاق بادگیر و حجله دارد. این افراد با کمک یکدیگر تلاش کردند تا مردم را برای حفظ خانه های خود تشویق کنند. بدین سبب مسافرانشان را بین یکدیگر تقسیم می کردند.
به همین دلیل خانه های قدیمی یا به اقامتگاه تبدیل گشته اند مانند خانه و رستوران سلیدان، یا در حال تبدیل شدن به بوم گردی هستند. با همراهی شهردار، جلوی روند تخریب خانه های قدیمی گرفته شد. بادگیر خانه ها را مرمت کردند. به مردم یاد دادند که چطور از تالاب نگهداری کنند. چون تالاب خورخوران بهترین بهانه برای جذب توریست بود.

افراد مختلفی در شهر به مؤسسه آموزش طبیعت گردی رفتند تا با مسائل مختلف گردشگری و محیط زیستی آشنا گردند. جوانان زیادی که همیشه صیادی می کردند آموزش دیدند که چطور هم گردشگران را با قایق به تالاب ببرند و هم شغل صیادی خودشان را تعطیل نکنند و هم به آنها اطلاعاتی درباره تالاب بدهند و در عین حال مراقب باشند تا گردشگران به تالاب آزار نزنند. یکی از این جوانان که در تالاب کار می کند عبدالله سلیمانی ۲۸ ساله است. می گوید: خیلی وقت ها گردشگران درخواست می کنند که قایق تندتر برود اما به آنها می گوئیم اولویت با حفاظت از تالاب است.

برخی از افراد در بندر یاد گرفتند که دست از جا به جایی کالا در دریا بردارند چون خدمات دهی به گردشگران هم شغل پایدارتری است هم درامدزایی بهتری دارد.
تلاش برای تغییر رفتار مردم
اوایل راضی کردن همه مردم به جهت اینکه وارد چنین حوزه ای شوند سخت بود. اما کم کم وقتی دیدند که مقرر است شهر کوچکشان عناوین جهانی بگیرد خواه ناخواه دست به دست یکدیگر دادند. حتی آنها که خانه های قدیمی داشتند، آنرا به سبک و سیاق قدیمی مرمت کردند و یاد گرفتند که در قسمتی از خانه میزبان مسافران باشند.
مثل علی ساحلی زادگان که خانه پدری شأن را در بافت تاریخی خمیر، مرمت و بازسازی و در نهایت به اقامتگاه بودم گردی تبدیل کرد. او آموزش دید که از میهمانان چطور پذیرایی کند. خانه اش را برای گردشگران بازسازی و تجهیز کرد و به دیگران خانه اش را با تم قصه گویی معرفی نمود و اظهار داشت که خودش و همسرش از قصه های دریانوردی برای گردشگران تعریف می کنند پس هر کسی می خواست قصه شهر و دریا را بشنود به خانه او می رفت.

ساحلی زادگان
ساحلی زادگان راهنمایی گردشگران را هم یاد گرفته است. او می گوید: در این خانه اگر مسافران صبحانه محلی بخواهند آماده می نماییم اما پیشنهاد می نماییم، چند خانه آن طرف تر در رستورانی که صبحانه محلی می دهد؛ بروند تا آن رستوران دار هم از محل ورود مسافر نفعی ببرد.
ساحلی زادگان با آنکه خودش خودرو نیز دارد تا مسافران را به جاذبه های دیگر شهر ببرد اما می گوید چند نفر را می شناسم که بلدند مسافران را تا جاذبه ها راهنمایی کنند وقتی مسافر داشته باشم از آنها می خواهم به کمک بیایند چون آنها هم باید از محل ورود توریست منتفع شوند.

این همکاری فعالان گردشگری نشان میدهد که هر کسی به دنبال جذب منافع گردشگری فقط برای خودش نیست. بلکه همکاری در بین آنها به این صورت است که اگر کسی مسافری داشته باشد، بتواند دیگران را نیز از محل ورود توریست منتفع کند. این رفتار سبب می شود که هم درآمد حاصل از ورود توریست بین همه افراد تقسیم شود و هم یکدیگر بتوانند نقصها همدیگر را کامل کنند. از طرفی از آنجائیکه همگی آموزش دیده هستند، گردشگران خدمات بهتری دریافت می کنند و مطمئن هستند و اهالی شهر نیز مطمئن می شوند که رفتار گردشگران خارج از ضابطه نخواهد بود چون فعالان گردشگری آموزش دیده هدایت آنها را بر عهده دارند.
تبدیل بادگیر مخروبه به زیباترین کافه شهر
حالا در شهر افرادی پیدا می شوند که اتاق بادگیر باقی مانده از یک خانه را تبدیل به کافه بادگیر کرده و یا از اینکه خانه پدری شأن را تخریب کرده اند پشیمان هستند. میزان مشارکت مردم با مسئولان شهر بسیار زیاد است. مردم بندر خمیر، با امام جمعه شهر خود رابطه بسیار خوبی دارند. از طرفی او هم به حوزه مردم شناسی بسیار علاقمند است و با مسئولان دیگر شهر و مردم تعامل دارد.

مسئولان شهر با همراهی مردم، همکاری با سازمان محیط زیست و کنوانسیون رامسر، مرکز سیپا سنتر را در بندر تشکیل دادند. این مرکز با بهره گیری از ارتباط، آموزش، افزایش آگاهی، ظرفیت سازی و مشارکت مردم در نظر دارد تا تالاب ها حفاظت شوند، مورد بهره برداری خردمندانه قرار گیرند، احیا شوند و منافع آنها از طرف همگان به رسمیت شناخته و ارج نهاده شود. یعنی دقیقاً همین اتفاقاتی که حالا در بندر خمیر در حال رخ دادن است. این مرکز و اعضایش توانستند مردم را بهتر در جهت اهداف شهر تالابی هدایت کنند. بدین سبب عنوان نخستین شهر ملی تالابی ایران را نیز از کنوانسیون رامسر گرفت و حالا مقرر است در اجلاس آینده، این عنوان در سطح جهانی نیز مطرح شود.
یک اتفاق
چند وقت پیش مدیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران به تالاب خمیر رفت. اتفاقی افتاد که موجب شد حجت الله ایوبی از پرونده شهر خمیر بعنوان شهر یادگیرنده دفاع کند. او سوار قایقی شد که محمد شبان پیشه هدایت آنرا در تالاب خورخوران به عهده داشت. بی اراده زمانی که می خواستند به ساحل برگردند. او از مسیر خارج شد و بطری آبی که به تالاب افتاده بود را برداشت. همین اقدام سبب شد تا ایوبی اعلام نماید به واقع مردم این شهر یادگیرنده هستند و میزان مشارکت در مردم بسیار بالاست بعد از این عنوان در یونسکو دفاع می کنم. بدین سبب امسال بندر خمیر بعنوان شهر یادگیرنده یونسکو معرفی و پلاک آن هم در شهر نصب گردید.

محمد شبان پیشه
پایبندی مردم خمیر به چند اصل
حالا مردم شهر به چند مورد پایبند شده اند. آنها می دانند که می توانند با معرفی توریست به مراکز و تأسیسات گردشگری دیگر شهرشان؛ همگی از محل ورود مسافر درآمد داشته باشند. آنها فهمیده اند میزان مشارکت پذیری شأن با یکدیگر چه منافعی به دنبال دارد.

برای ایجاد جاذبه های جدید در شهر تلاش می کنند تا میزان ماندگاری مسافر را بالا ببرند در عین حال توریست انبوه نمی خواهند. مردم بندر خمیر می دانند که باید از تالاب خورخوران محافظت کنند چون یکی از دلایلی که موجب می شود، گردشگران این شهر را برای دیدن انتخاب کنند، همین تالاب است. با این وجود احیای لباس های سنتی بندر توسط بانوانی که با پوشش سنتی وارد چرخه فعالیت شده اند، احیای غذاهای سنتی و بومی منطقه، معرفی صنایع دستی شهر و حفظ آئین های گذشته برای گردشگران جذابیت دارد پس باید توجه بیشتری به فرهنگ خود کرده و از آن نگهداری کنند.


منبع:

1399/12/24
12:32:55
0.0 / 5
220
تگهای خبر: آموزش , تاریخی , توریست , تولید
این مطلب را می پسندید؟
(0)
(0)

تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب
لطفا شما هم نظر دهید
= ۲ بعلاوه ۱
سفرگو SafarGoo

سفر سفرگو

گردشگری و توریسم

safargoo.ir - تمامی حقوق سایت سفرگو متعلق به آن و محفوظ می باشد